Baharat kullanım kültürü, Türk mutfağında Hintliler kadar olmasa da zaten mevcuttur. Birçok ev, karabiber, kimyon, kekik, kırmızı biber ve kuru naneyi mutlaka mutfağında bulundurur.
Mikro besin, vücudun sağlıklı çalışabilmesi için küçük miktarlarda ihtiyaç duyduğu ancak hayati öneme sahip besin öğeleridir. Kalori veya enerji sağlamazlar; bunun yerine vücudun düzenlenmesi, korunması ve onarılmasında görev alırlar. Baharatlar , içerdikleri mikro besinler ve biyoaktif bileşikler sayesinde sağlığın desteklenmesine katkı sağlayan mikro besin kaynağıdır.
Baharatlar, yemeklerimize sadece lezzet katmaz, aynı zamanda sağlıklı yaşam için de önemli rol oynarlar.
Bu yazımızda, mutfağımıza henüz dahil etmedi isek mutlaka dahil edilmesini önereceğimiz iki mikro besin kaynağı var:
- Zerdeçal
- Tarçın
Zerdeçalın tadı oldukça hafif ve yumuşaktır; baskın bir baharat değildir. Rengi ise aksine baskındır ve girdiği yemeğe karakteristik sarı rengini verir.
Zerdeçalın Faydaları Nelerdir?
Zerdeçal, içerdiği kurkumin (curcumin) maddesi sayesinde güçlü antioksidan ve antienflamatuar (iltihap önleyici) özelliklere sahip doğal bir bitkidir. Bağışıklığı desteklemekten eklem ağrılarını hafifletmeye kadar geniş bir yelpazede fayda sunar.
Zerdeçalın Başlıca Faydaları
• İltihap ve Eklem Ağrılarını Azaltır
Doğadaki en güçlü antienflamatuarlardan biri olarak kabul edilir. Artrit ve kireçlenme gibi durumlarda eklem ağrısı ve şişlikleri hafifletmeye yardımcı olur.
• Bağışıklık Sistemini Güçlendirir
İçerdiği antioksidan ve antimikrobiyal etkiler sayesinde vücudu enfeksiyonlara karşı korur.
• Sindirim Sistemini Destekler
Safra üretimini artırarak yağların sindirimini kolaylaştırır; gaz ve şişkinlik gibi mide problemlerinin giderilmesine yardımcı olur.
• Kalp Sağlığını Korur
Kan damarlarının işlevini iyileştirerek (endotel fonksiyonu) ve kolesterol seviyelerini dengeleyerek kalp ve damar sağlığının korunmasına katkı sağlayabilir.
• Hücre Yenilenmesini ve Beyin Sağlığını Destekler
Güçlü antioksidan etkisiyle serbest radikallerle savaşır. Alzheimer gibi nörolojik hastalıkların gelişme riskini yavaşlatma konusunda umut vadetmektedir.
• Kilo Kontrolüne Yardımcı Olur
Doğrudan yağ yaktırmasa da, metabolizmayı hızlandırıcı ve kan şekerini dengeleyici etkileriyle kilo yönetimine katkı sağlayabilir.
Zerdeçalı Ne Kadar Tüketmeliyim?
Her besin kararında tüketilmelidir. Zerdeçal da öyle. Günde bir çay kaşığı zerdeçal tüketmek yeterli olacaktır.
Sabah iki haşlanmış yumurtanın üzerine karabiber, zerdeçal gezdirip biraz da zeytinyağı eklediğinizde, hem lezzet muhteşem olacak hem de karabiber ile zerdeçalın etkisini artırmış olacaksınız.
Gelelim Tarçın’a…
Tarçın, antioksidan ve antienflamatuar özellikleri ile bilinen, kan şekerini dengelemeye, bağışıklığı güçlendirmeye ve sindirimi desteklemeye yardımcı olan şifalı bir baharattır.
Tarçının Öne Çıkan Başlıca Faydaları
• Kan Şekerini Dengeler
İnsülin duyarlılığını artırarak kan şekeri kontrolünü desteklemeye yardımcı olabilir.
• Antioksidan Deposudur
İçerdiği polifenolik bileşikler (sinnamaldehit gibi) sayesinde hücreleri serbest radikallere ve oksidatif strese karşı korur.
• İltihapla Savaşır
Antienflamatuar özelliği ile vücuttaki iltihaplanmayı azaltır.
• Kolesterolü Düzenler
Bazı çalışmalarda LDL (kötü) kolesterolü ve trigliserit seviyelerini düşürdüğü, HDL (iyi) kolesterolü artırdığına dair etkiler bildirilmiştir.
• Sindirim ve Kilo Kaybını Destekler
Sindirimi kolaylaştırır, şişkinliği azaltır ve yağ yakımını desteklemeye yardımcı olur.
• Bağışıklığı Güçlendirir
Antimikrobiyal özellikleri ile soğuk algınlığı, grip ve boğaz enfeksiyonlarına karşı koruma kalkanı oluşturur.
Tarçını Ne Kadar Tüketmeliyim?
Marketlerde yaygın olarak satılan tarçınlarda kumarin adı verilen bir madde bulunur. Kumarin yüksek miktarda tüketildiğinde karaciğeri olumsuz etkileyebilir.
Bu nedenle piyasada bulunan tarçını aralıklı tüketin; günde bir çay kaşığını tatlınıza serpiştirebilir veya yoğurda katabilirsiniz.
Kumarin oranı Seylon tarçınında çok düşüktür. O yüzden Seylon tarçınını almanız en iyisidir. Rengi daha açık, tadı hafif tatlı ve katmanları ince rulo şeklindedir.
Seylon tarçınını düzenli ve günlük kullanabilirsiniz.
****
Bu yazımızda sağlığa faydaları ile öne çıkan iki baharat olan zerdeçal ve tarçını işledik.
Eğer mutfağınızda yoksa, market alışveriş listenize hemen ekleyin. Makul miktarda yiyeceklerinize katarak kullanın.
Unutmayalım: Besinler aslında ilaçtır!
